تریستور چیست و چه تفاوتی با رله دارد؟
زمانی که بخواهیم درباره تفاوتهای دو قطعه با یکدیگر صحبت کنیم باید ابتدا هر یک را به طور دقیق بشناسیم. تریستور یا SCR یک قطعه نیمه رسانا است. این قطعه با چهار لایه P-N-P-N ساخته میشود و در مدارهای الکترونیک پرتوان مورد استفاده است. این قطعه با کلید زنی از حالت نارسانایی به رسانایی تبدیل شده و همانند یک کلید دو حالته عمل میکند. تریستورها دارای 3 پایانه آند، کاتد و گیت هستند. آند و کاتد به مدار قدرت و گیت به مدار کنترل متصل میشود. در تریستور تحمل ولتاژ معکوس زیاد و سرعت کموتاسیون اهمیت زیادی دارد. این قطعه که با تنوع بالایی تولید میشود در مدارهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربردهای تریستور
از تریستورها در بخشهای مختلف صنایع الکترونیکی استفاده میشود. از کاربردهای این قطعه میتوان به کنترل توان AC مانند لامپها وموتورها اشاره کرد. این قطعات همچنین به عنوان اهرم حفاظتی اضافه ولتاژ در منابع تغذیه و در سوئیچهای قدرت AC مورد استفاده قرار میگیرند. از تریستور میتوان به عنوان عناصر کنترلی در کنترل کننده های فاز و درون ساختمان فلشهای عکاسی استفاده کرد. این قطعات قادر هستند ولتاژهای بالا را سوئیچ کرده و در برابر ولتاژهای معکوس مقاومت کنند.
انواع تریستور
تریستورهای در انواع مختلف دیسکی و استود ساخته میشوند. در نوع استود سرعت قطع و وصل پایین تر از نوع دیسکی است. از تریستورهای دیسکی در اینورترها استفاده میشود. تریستور خاموش شونده شبیه تریستورهای معمولی عمل میکند. این قطعه با اعمال جریان مثبت به گیت روشن شده اما با اعمال پالس منفی به گیت خاموش میشود.
از انواع دیگر تریستور میتوان به تریستور کنترل شده با نیمه رسانای اکسید فلز اشاره کرد. تریستور دیسکی یا بشقابی هم یکی از اجزای مهم منبع تغذیه کوره القایی است. تریستورهای دیسکی شامل دو یا چهار SCR هستند. با توجه به اینکه در یک مدار نیاز به چه نوع تریستوری وجود داشته باشد میتوان از انواع این قطعه برای مدارهای مختلف استفاده کرد.
رله چیست؟
حالا که با تریستور آشنا شدید نوبت به معرفی رله میرسد. این قطعه الکترومکانیکی همانند تریستور در مدارات الکتریکی استفاده میشود و باز و بسته شدن این قطعه توسط جریان الکتریکی انجام میشود. با استفاده از رله میتوانیم دو بخش جدای یک سیستم را که دارای دو منبع ولتاژ هستند از یکدیگر جدا کرد. به راحتی میتوان یک موتور ۲۲۰ ولت را بدون هیچگونه اتصال فیزیکی به یک وسیله که دارای ولتاژ ۵ ولت است متصل کرد.
این قطعه از سه بخش سیم پیچ، فنر و کنتاکت تشکیل میشود. زمانی که جریان درون سیم پیچ قرار میگیرد یک میدان مغناطیسی در اطراف آن ایجاد شده و باعث جذب میله آهنی توسط سیم پیچ میشود. انتهای میله آهنی مانند یک کلید عمل کرده و مدار را باز و بسته میکند. زمانی که در سیم پیچ حالت مغناطیسی نباشد میله آهنی به حالت اولیه بازگشته و رله قطع میشود.
در فروشگاه قطعات الکترونیک اسپیار میتوانید اقدام به خرید انواع رله الکترومکانیکی کنید.
تریستور چیست و چه تفاوتی با رله دارد؟
اگرچه این دو قطعه شباهت بسیار زیادی با یکدیگر دارند اما باز هم تفاوتهای در آنها وجود دارد که باعث میشود کاربرد آنها با یکدیگر متفاوت شود. تریستورها در مدارهای الکتریکی همانند رله عمل میکنند. همانطور که با اعمال ولتاژ در رله کنتاکت آن باز و بسته میشود در تریستور نیز اعمال ولتاژ باعث میشود جریان بین پایههای آند و کاتد برقرار شود. تریستور و رله با یکدیگر تفاوتهای زیادی دارند. از تفاوتهای این دو قطعه میتوان به ایجاد صدا و جرقه اشاره کرد.
در رله صدا و جرقه تولید میشود اما در تریستور این چنین نیست. رله یک قطعه الکترومکانیکی است اما تریستور به عنوان یک قطعه الکترونیکی شناخته میشود. تریستور همانند یک کلید یک جهته عمل میکند و جریان در آن از آند به سمت کاتد حرکت میکند. در رلهها با قطع ولتاژ، بوبین رله خاموش میشود اما عملکرد تریستور با قطع ولتاژ قطع نخواهد شد. تفاوت تریستور و رله باعث میشود که در مدارهای مختلف با توجه به نیازی که وجود دارد از انواع آنها استفاده شود.
نکات ایمنی هنگام کار با تریستور و رله
با توجه به اینکه تریستور و رله دارای مشخصات فنی مختلفی هستند باید در هنگام کار با آنها در مدارهای گوناگون به نکات ایمنی مختلف توجه داشت. از نکات ایمنی مهم در هنگام کار با تریستور میتوان به عدم اعمال هیچگونه جریانی بیش از جریان نامی تریستور اشاره کرد. در هنگام استفاده از رله نیز باید جریان بیشتر از جریان نامی رله به مدار وارد نشود. از دیگر نکات میتوان به عدم وجود جریان اعمال شده به گیت بیشتر از حد مجاز آن اشاره کرد. در صورتی که جریان مدار بیشتر از جریان قطعات باشد آسیب بسیار جدی به قطعات وارد میشود که باید آنها را تعویض کرد. با توجه به میزان جریانی که در یک مدار وجود دارد باید از قطعات مختلف استفاده کرد.